Sztuczna inteligencja nie musi z nami rozmawiać, żeby wpływać na nasze działania. Może selekcjonować informacje, klasyfikować dane, wykrywać anomalie, oceniać ryzyko, ustalać priorytety albo rekomendować decyzje. Wtedy pytanie „czy AI dobrze odpowiada?” staje się zbyt wąskie. Znacznie ważniejsze jest to, jakie miejsce zaczyna zajmować pomiędzy informacją, naszym obrazem sytuacji a późniejszym działaniem.

W pierwszym odcinku AI Affairs przyglądam się właśnie tej zmianie — od narzędzia, które wykonuje polecenia, do systemu coraz głębiej włączanego w procesy poznania i sterowania. Pytam, gdzie naprawdę przebiegają granice jego możliwości, dlaczego tak łatwo możemy zaufać płynnej i przekonującej odpowiedzi oraz czy najważniejsza granica przyszłości AI rzeczywiście znajduje się po stronie maszyny. Być może znacznie ciekawsza przebiega po naszej stronie.

W tym odcinku:

• chatbot a rzeczywiste znaczenie systemów AI,

• „jagged technological frontier” — poszarpana granica możliwości AI,

• zaufanie do automatyzacji i ryzyko „gorszej decyzji w lepszym opakowaniu”,

• antropomorfizacja, społeczna obecność i emocjonalna bliskość wobec AI,

• Mazur, Kossecki i cybernetyczne spojrzenie na informację oraz sterowanie,

• Kotarbiński, prakseologia i pytanie o sprawność działania oraz właściwy cel,

• przemysł, transparentność modeli i język: asystent, copilot, agent,

• AGI, technologiczny sufit i granica ludzkiej kontroli.

Dla kogo jest ten odcinek:

Dla tych, którzy korzystają z AI i chcą lepiej rozumieć nie tylko co potrafi, ale także co zmienia.

Dla osób podejmujących decyzje, projektujących procesy, zarządzających organizacjami albo odpowiadających za bezpieczeństwo.

I dla tych, którym odpowiedź „AI to tylko narzędzie” zaczyna wydawać się trochę zbyt prosta.

Źródła i kontekst — wybrane

Kluczowe publikacje i raporty:

• OECD — Explanatory Memorandum on the Updated OECD Definition of an AI System

• Dell’Acqua, F. i in. — Navigating the Jagged Technological Frontier, „Organization Science”, 2026

• Stanford Institute for Human-Centered AI — AI Index Report 2026

• International AI Safety Report 2026

Psychologia, zaufanie i relacja człowiek–maszyna:

• Lee, J.D., See, K.A. — Trust in Automation: Designing for Appropriate Reliance, „Human Factors”, 2004

• Nass, C., Steuer, J., Tauber, E.R. — Computers Are Social Actors, 1994

• Klein, S.H. — The effects of human-like social cues on social responses towards text-based conversational agents — a meta-analysis, 2025

• Folk, D., Heine, S.J., Dunn, E.W. — Individual differences in anthropomorphism help explain social connection to AI companions, „Scientific Reports”, 2025

Polski kontekst cybernetyczny i prakseologiczny:

• Marian Mazur — Cybernetyka i charakter

• Józef Kossecki — Cybernetyka społeczna

• Tadeusz Kotarbiński — Traktat o dobrej robocie

Podcast AI Affairs

AI Affairs to popularnonaukowy podcast TheScience.fm o sztucznej inteligencji, władzy, bezpieczeństwie i odpowiedzialności — oraz o przyszłości, którą właśnie tworzymy.

Pierwszy sezon: Pętla władzy.

aiaffairs.pl

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

AI Affairs

AI nie musi być człowiekiem, żeby zmienić człowieka. Wystarczy, że zacznie współdecydować o świecie, w którym żyjemy.

Sztuczna inteligencja nie jest już wyłącznie technologią.

Staje się środowiskiem, w którym zapadają decyzje, powstają przewagi i zmieniają się relacje między człowiekiem, państwem, biznesem oraz systemami cyfrowymi.

Najgłośniej pytamy dziś, co AI potrafi.

Czy napisze tekst?
Czy zastąpi pracownika?
Czy stworzy obraz?
Czy kiedyś dorówna człowiekowi?

Znacznie rzadziej pytamy o to, co może okazać się ważniejsze:

Kto zyskuje przewagę dzięki sztucznej inteligencji?
Kto określa cele systemu i kontroluje dane?
Kto ponosi odpowiedzialność za decyzję współtworzoną przez algorytm?

Projekt AI Affairs powstał z przekonania, że rozmowa o sztucznej inteligencji nie może ograniczać się do kolejnych modeli, aplikacji i technologicznych premier.

Nie jest to podcast o narzędziach.

Nie jest to instrukcja automatyzacji pracy.

Nie jest to również opowieść o nieuchronnym końcu człowieka.

To podcast o władzy, bezpieczeństwie i odpowiedzialności w świecie, w którym człowiek stopniowo przestaje być jedynym podmiotem analizującym, rekomendującym i podejmującym decyzje.

Nowa przestrzeń relacji

Nazwa AI Affairs nawiązuje do stosunków międzynarodowych, ale wykracza poza ich tradycyjne granice.

Sztuczna inteligencja tworzy nową przestrzeń relacji między państwami, korporacjami technologicznymi, platformami, modelami i systemami autonomicznymi. Jej stawką są dane, infrastruktura, zdolność oddziaływania oraz kontrola nad procesami, od których coraz częściej zależy bezpieczeństwo społeczeństw.

Flagi tej rywalizacji nie zawsze będą narodowe.

Mogą być także korporacyjne, infrastrukturalne, platformowe i algorytmiczne.

AI Affairs analizuje te zmiany bez technologicznego zachwytu, ale również bez automatycznego katastrofizmu. Łączy perspektywę bezpieczeństwa, nauki, polityki, gospodarki, komunikacji i etyki.

To zaproszenie do myślenia o konsekwencjach, zanim staną się one nową codziennością.

Subskrybuj AI Affairs, aby otrzymywać informacje o nowych odcinkach, tekstach i materiałach rozwijających poruszane w podcaście zagadnienia.

Bezpłatnie, bez spamu, możesz zrezygnować w każdej chwili.

AI Affairs — nowa arena władzy

Dane. Decyzje. Konsekwencje.

Każdy odcinek to samodzielna, kilkunastominutowa opowieść poświęcona jednemu problemowi, mechanizmowi albo pytaniu, które może określić naszą przyszłość.

W kolejnych materiałach będziemy pytać między innymi:

• jak AI zmienia podział władzy między państwami i korporacjami,

• co pozostaje z ludzkiej kontroli, gdy człowiek staje się tylko jednym z elementów procesu decyzyjnego,

• czy państwo może zachować suwerenność bez kontroli nad danymi, chmurą i modelami,

• czym mogą stać się operacje AI przeciwko innym systemom AI,

• kto odpowiada za skutki decyzji, której nie podjął samodzielnie ani człowiek, ani maszyna.

Pierwszy sezon podcastu nosi tytuł „Pętla władzy”.

AI Affairs nie obiecuje prostych odpowiedzi.

Stawia pytania, które warto zadać, zanim systemy zaczną odpowiadać za nas.

Zobacz także inne nasze podcasty, w tym nauka.news i Mikronauka.

Powyższe projekty są częścią TheScience.fm, popularnonaukowej stacji audio z
autorskimi seriami o nauce, rozwoju, technologii, krytycznym myśleniu i świecie idei. Łączy aktualne odkrycia, krótkie formy edukacyjne i narracyjne opowieści, które pomagają lepiej rozumieć świat.

Bywajcie zdrowi, bywajcie bezpieczni

Artur J. Dubiel