Temat tygodnia

AI w procesie twórczym i naukowym

Interesujące, jak bardzo czytelników i same środowisko literackie podzieliła szczera wypowiedź noblistki. Podkreślana jest przy okazji selektywność krytyki. A AI jest dzisiaj w tym momencie, w którym kiedyś… wyszukiwarki.

• Olga Tokarczuk odpowiedziała na burzę wokół jej słów na temat AI. “Narzędzie szybkiej kwerendy” (Euronews)

Podcast nauka.news

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Popularyzacja i komunikacja

Cieszy, że takie inicjatywy nie zawężają się do czasem enigmatycznego hasła “popularyzacja” ale wchodzą także na grunt działań komunikacyjnych i edukacyjnych. Czy powinnismy dążyć do unifikacji pojęcia popularyzacja'?

• AGH oraz PAP i Fundacja PAP podpisały umowę o współpracy w popularyzacji nauki (Nauka w Polsce)

Nowa era nauki

Nauka coraz częściej mierzy się nie ze światem prostych, przewidywalnych mechanizmów, lecz z rzeczywistością złożoną, adaptującą się i niepewną: od wirusów, przez miasta, po sztuczną inteligencję.

• Zupełnie nowa era nauki. Jesteśmy w "stanie przejściowym" (Onet / Tygodnik Powszechny)

Liczba tygodnia: 3 (lata)

W mniej więcej tyle czasu generatywna sztuczna inteligencja przestała być technologiczną ciekawostką, a stała się częścią codziennego warsztatu pracy: w nauce, edukacji, mediach, kulturze i biznesie.

Nie chodzi więc już tylko o to, czy AI potrafi napisać tekst, streścić artykuł albo pomóc w kwerendzie. Chodzi o coś ważniejszego: czy człowiek nadal wie, po co pyta, co sprawdza i za co bierze odpowiedzialność.

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Ebolowy bumerang

Ebola co jakiś czas wraca na strony tytułowe. WHO znowu bije na alarm i mówi wprost, że epidemia w DR Kongo, jest zagrożeniem dla zdrowia publicznego w wymiarze międzynarodowym.

• Jak niebezpieczna jest epidemia Eboli w Demokratycznej Republice Konga? (BBC News)

Światowy Dzień Pszczół

Czy to tylko nowomodne święto? Nie, to doskonały pretekst do przypominania i podkreślania roli pszczół w naszym wspólnym ekosystemie. Trzeba jasno powiedzieć: ludzie bez nich… wyginą.

• Eksperci: Przyszłość pszczół zależy od ochrony ich naturalnych siedlisk (PAP)

Podcast Mikronauka

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Polskie prawieloryby

Coraz częściej możemy przeczytać o odkryciach z prehistorycznej Polski. Cieszy podwójnie, gdyż łatwiej naszym naukowcom, badaczom, archeologom dotrzeć do źródeł a przy okazji otworzyć wyniki na zwiedzanie.

• Najstarszy prawieloryb z terenu Polski ma 38 mln lat. Pływał w morzu pokrywającym dzisiejszą Lubelszczyznę (National Geographic)

Nierozerwalna więź

Kolejny dowód na specyficzną więź człowieka z psem. Nie dość, że psem się opiekowano i leczono a po śmierci pochowano z honorami, to nawet setki lat później na grobie składano dary.

• Grób tego psa otoczony był kultem przez stulecia. Jego kości zdradziły jeszcze inną tajemnicę (National Geographic)

Pseudonauka tygodnia

„AI odkryje prawdę za nas”.

Sztuczna inteligencja potrafi imponująco porządkować informacje, przyspieszać kwerendę, generować hipotezy i pomagać w pracy twórczej. Ale nie zwalnia człowieka z odpowiedzialności za metodę, źródła, interpretację i sens.

Największym błędem nie jest dziś używanie AI. Błędem jest traktowanie jej odpowiedzi jak gotowego dowodu.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

MikroObcy

Spełnia się czarny sen naukowców? Obrazy takie widzieliśmy już w popkulturze, później materializujące się przy okazji pandemii Covid, teraz kosmicznie mutujące się mikroby, odporne na ziemskie antybiotyki?

• „Obcy” na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Naukowcy odkryli zmutowane szczepy bakterii (National Geographic)

Kosmiczny paradoks

Mimo, że to dzięki programom kosmicznym mamy w domach tak wiele pomocnych nam rozwiązań, to sam kosmos z tego tak nie korzysta. Mowa przede wszystkim o elektronice i wysoce niekorzystnych dla niej warunkach.

• NASA stworzyła kosmiczny procesor przyszłości. Łapię się za głowę na samą myśl o jego możliwościach (Chip)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

E-hipochondria

Wydawałoby się, że wyższa świadomość to zawsze pozytywny efekt a tu mamy do czynienia z paradoksem wiedzy i świadomości w aspekcie własnego zdrowia. Oczywiście, wina smartwatchy to jednak uproszczenie.

• Od liczenia kroków do cyfrowej hipochondrii. Smartwatche mają swoją ciemną stronę (Focus)

Badacze AI

Można zauważyć, że coraz częściej AI się określa jako znaczącego partnera w badaniach i procesie naukowym, przy jednoczesnym podkreśleniu roli człowieka, badacza jako kluczowej. Czy napewno i do kiedy?

• „Badacze AI” mogą znacznie przyspieszyć odkrywanie nowych leków. Rola człowieka wciąż jednak pozostaje kluczowa (pulsar)

Pytanie do czytelnika

Czy korzystanie z AI w nauce i sztuce jest bardziej nową formą twórczego warsztatu, czy raczej zagrożeniem dla samodzielnego myślenia?

A może granica nie przebiega między „z AI” i „bez AI”, tylko między uczciwym użyciem narzędzia a udawaniem, że narzędzie wykonało za nas pracę intelektualną?

Zamieszczajcie odpowiedzi i przemyślenia w sekcji komentarzy do tego wydania newslettera.

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Podcast Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Na celowniku - słowem o bezpieczeństwie

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

To pytanie brzmi niemal domowo. Wielu opiekunów psów zna ten moment: zwierzę jeszcze przed chwilą odpoczywało, a nagle zaczyna nasłuchiwać, jakby wyczuwało coś, czego człowiek jeszcze nie potrafi zauważyć.

Nauka nie musi tu jednak uciekać w telepatię ani „szósty zmysł”. Rzeczywistość sama w sobie jest wystarczająco fascynująca. Psy, ptaki, pszczoły, nietoperze czy delfiny mogą odbierać świat inaczej niż my — przez zapach, rytm, echo, światło, ruch, pamięć i dźwięk.

W tym odcinku podcastu nauka.news pytamy nie o to, czy zwierzęta są „takie jak ludzie”, ale o coś znacznie ciekawszego: czy człowiek nie zbyt łatwo uznał własny sposób widzenia świata za jedyny właściwy.

Punktem wyjścia jest pojęcie Umwelt — świata przeżywanego przez konkretny organizm. To, co dla człowieka jest zwykłym pokojem, dla psa może być historią zapachów. To, co dla nas jest ciemnym lasem, dla nietoperza może być przestrzenią pełną informacji. To, co dla człowieka brzmi jak seria gwizdów, dla delfina może być sygnałem tożsamości i relacji.

Przyglądamy się badaniom nad psami pozostawionymi samymi w domu, klasycznym eksperymentom z pamięcią epizodyczno-podobną u sójek oraz pracom nad komunikacją delfinów butlonosych. Pojawia się także najnowszy wątek technologiczny: DolphinGemma — projekt Google, Georgia Tech i Wild Dolphin Project, który wykorzystuje sztuczną inteligencję do analizy struktur w delfinich wokalizacjach. To jednak nie jest „magiczny tłumacz” z języka delfinów, ale narzędzie pozwalające ostrożniej badać wzorce w ich komunikacji.

To odcinek o czasie, zmysłach i komunikacji — ale także o granicach naszej wyobraźni. Bo być może zwierzęta nie żyją w świecie prostszym od naszego. Być może żyją w świecie innym.

W tym odcinku:

• czym jest Umwelt i dlaczego pomaga zrozumieć zwierzęce postrzeganie świata

• dlaczego pies może inaczej reagować po krótkiej i po dłuższej nieobecności opiekuna

• czym jest hipoteza „zegara węchowego”

• co badania nad sójkami mówią o pamięci „co–gdzie–kiedy”

• jak pszczoły, nietoperze i delfiny pokazują różne kanały komunikacji

• czym są gwizdy sygnaturowe delfinów i dlaczego nie warto nazywać ich zbyt prosto „imionami”

• czym jest DolphinGemma i dlaczego nie jest tłumaczem z języka delfinów

• dlaczego antropomorfizacja może przeszkadzać w prawdziwym rozumieniu zwierząt

Źródła i kontekst (wybrane):

W przygotowaniu tego odcinka korzystaliśmy z publikacji naukowych z zakresu etologii, kognitywistyki zwierząt, badań nad pamięcią epizodyczno-podobną, komunikacją zwierząt oraz analizą dźwięków delfinów.

Kluczowe publikacje i badania naukowe:

• Applied Animal Behaviour Science — badanie Therese Rehn i Lindy Keeling nad zachowaniem psów pozostawionych samych w domu

• Nature — klasyczne badanie Nicoli Clayton i Anthony’ego Dickinsona dotyczące pamięci epizodyczno-podobnej u sójek

• Learning & Behavior — nowszy przegląd badań nad paradygmatem „what–where–when” u sójek

• PLOS ONE — badania nad indywidualnymi sygnałami identyfikacyjnymi delfinów butlonosych

Instytucje i projekty badawcze:

• Wild Dolphin Project

• Georgia Tech

• Google Research / DolphinGemma

• University of St Andrews — badania nad komunikacją delfinów i gwizdami sygnaturowymi

Kontekst popularnonaukowy i pojęciowy:

• Jakob von Uexküll i pojęcie Umwelt

• Alexandra Horowitz i badania nad poznaniem psów

• badania nad tańcem wywijanym pszczół

• badania nad echolokacją nietoperzy

Podcast i newsletter nauka.news

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

W piątym odcinku nauka.news przyglądamy się najważniejszym tropom w poszukiwaniu życia poza Ziemią: od Paradoksu Fermiego i Równania Drake’a, przez obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, po planetę K2-18b, Wenus, Tytana i Enceladusa.

Wyjaśniamy, czym są biosygnatury, dlaczego siarczek dimetylu i fosfina budzą tak duże emocje, a jednocześnie wymagają naukowej ostrożności. Sprawdzamy też, jak misje Dragonfly, JUICE i ARIEL mogą zmienić nasze rozumienie życia w kosmosie — oraz jaki udział mają w tym polscy naukowcy i inżynierowie.

To odcinek o kosmicznej ciszy, wielkich pytaniach i coraz dokładniejszych instrumentach, dzięki którym być może po raz pierwszy naprawdę zbliżamy się do odpowiedzi.

W tym odcinku:

• Paradoks Fermiego i Równanie Drake’a — dlaczego matematyka sugeruje, że życie powinno być powszechne, a kosmos wciąż milczy.

• Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba — jak naukowcy „czytają” atmosfery odległych planet i szukają chemicznych śladów życia.

• K2-18b i siarczek dimetylu — dlaczego ten egzoplanetarny trop budzi tak duże emocje, ale wymaga ostrożności.

• Wenus, Tytan i Enceladus — gdzie w Układzie Słonecznym mogą istnieć warunki sprzyjające życiu.

• Polski udział w misjach kosmicznych — jak JUICE, ARIEL i Centrum Badań Kosmicznych PAN wpisują się w poszukiwanie życia poza Ziemią.

Źródła i kontekst (wybrane):

W przygotowaniu tego odcinka korzystaliśmy z publikacji naukowych, materiałów agencji kosmicznych oraz analiz dotyczących astrobiologii, egzoplanet i misji badawczych Układu Słonecznego.

Kluczowe publikacje i badania naukowe:

• Nature Astronomy (publikacje i dyskusje dot. fosfiny w atmosferze Wenus oraz jej możliwego znaczenia jako biosygnatury)

• NASA / James Webb Space Telescope (oficjalne materiały dotyczące obserwacji planety K2-18b, wykrycia metanu i dwutlenku węgla oraz możliwego sygnału siarczku dimetylu)

• arXiv (badania nad biosygnaturami i chemią egzoplanet, analizy dot. interpretacji potencjalnych śladów życia w atmosferach odległych planet, w tym K2-18b)

Instytucje i programy badawcze:

• NASA

• ESA

• Centrum Badań Kosmicznych PAN

Misje i obiekty kosmiczne omawiane w odcinku:

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, K2-18b, Wenus, Tytan i misja Dragonfly, Enceladus

Podcast i newsletter nauka.news

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Temat tygodnia

Konstytucja 3 Maja jako fundament nowoczesnej gospodarki

Choć Ustawę Rządową z 1791 roku kojarzymy głównie z reformami politycznymi, dokument ten kładł także podwaliny pod nowoczesny rozwój gospodarczy i społeczny Rzeczypospolitej. XVIII-wieczne przepisy miały stymulować handel, wspierać mieszczaństwo i budować stabilność prawną niezbędną do cywilizacyjnego skoku, który przerwała interwencja mocarstw ościennych.

• Konstytucja 3 Maja zabezpieczała możliwość rozwoju gospodarczego i politycznego kraju (Nauka w Polsce)

Podcast nauka.news

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Strategiczne aktywności

Najważniejsze, że nasze narodowe, strategiczne aktywności coraz częściej wymieniane są wspólnie: nauka, edukacja, badania, wdrożenia, rozwój, technologia, sztuczna inteligencja, kosmos - zapomniany efekt synergii i symbiozy.

• Uznański-Wiśniewski: potrzebna konwersja pomiędzy edukacją, nauką i technologią (PAP)

Konstelacja POLSARIS

Kolejny satelita pracujący na rzecz Sił Zbrojnych RP osiągnął orbitę. Zyskujemy tym samym możliwości obrazowania w ciemności i przy znacznym zachmurzeniu. I to nie są tylko kwestie bezpieczeństwa.

• USA/ Potwierdzono łączność z czwartym satelitą ICEYE dla polskiej armii (Nauka w Polsce)

Liczba tygodnia: 14 (miesięcy)

Tyle czasu Polska cieszyła się ustrojem opartym na pierwszej w Europie nowoczesnej konstytucji. Choć jej życie brutalnie przerwała wojna, te 14 miesięcy wystarczyło, by na stałe zmienić kod genetyczny polskiej polityki i pokazać światu, że Polska była w stanie przeprowadzić bezkrwawą rewolucję ustrojową.

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Sukces z zarzutami

Wokół akcji ratowania i wypuszczenia na wolność humbaka Timmy’ego zdążyło niestety narosnąć wiele kontrowersji. Czy aby napewno jesteśmy systemowo przygotowani do udzielania pomocy dzikim zwierzętom?

• Wieloryb wypuszczony na morze zniknął. Narastają kontrowersje wokół akcji ratunkowej (Euronews)

Zazieleniane pustyń

Przekształcanie pustyń w tereny zielone, łapanie wilgoci i wody z chmur oraz przetwarzanie wody słonej w słodką - wszystko dla naszego dobra ale czy napewno? Czy powinniśmy bezrefleksyjnie ingerować w stałe procesy?

• Czy pustynię da się zamienić w zielony teren? (BBC News)

Podcast Mikronauka

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

(Nie)paradygmaty

Coraz częściej to nie tylko w naukach ścisłych dochodzi do zmiany perspektywy przy spoglądaniu na sprawy, które dotąd uważaliśmy za pewne i niepodważalne. Czy będzie szokiem pisanie pewnych okresów historii na nowo?

• Po upadku Rzymu nie było najazdu barbarzyńców. Ludzie tworzyli nowe wspólnoty i zyskali nawet więcej spokoju (pulsar)

Archeologia… miejska

Kolejny raz odkrywamy systemy tuneli i jaskiń, zarówno tych naturalnych, jak i sztucznych. Oczywiście w różnych latach i okresach człowiek różnie potrafił wykorzystywać te systemy. A dzisiaj?

• Pod Nottingham kryje się gigantyczny system jaskiń. Dawni mieszkańcy wykorzystywali go w zadziwiający sposób (Focus)

Pseudonauka tygodnia

Mit „Wielkiej Lechii” a źródła prawa

Przy okazji świąt narodowych w sieci często odżywają pseudonaukowe teorie o Imperium Lechitów, według których Konstytucja 3 Maja była jedynie „marnym cieniem” rzekomych, doskonałych praw sprzed wieków. Historycy i archeolodzy jednoznacznie wskazują: nie istnieją żadne dowody na istnienie imperium ani „pre-konstytucji”, a Ustawa Rządowa z 1791 roku była unikalnym, pionierskim dziełem polskiego Oświecenia, wyprzedzającym większość ówczesnych systemów prawnych w Europie.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Kosmiczny monitoring

Dobrze ponad ćwierć wieku temu emocjonowaliśmy się filmowym hitem Armageddon. Czy jednak stać nas na to, by nie być przygotowanym nawet na losowe zagrożenie z kosmosu? Co na to nawet zwykły rachunek prawdopodobieństwa?

• Za parę dni minie nas stumetrowa planetoida. Podano dokładną godzinę (RMF24)

Kwantowa próżnia

Chińscy naukowcy zafundowali nam koniec (Wszech)świata, narazie… w laboratorium. Badane zjawisko to scenariusz teoretyczny ocierający się o teorię kwantową i teorię względności. Czy chińska nauka “odjeżdża” reszcie świata?

• Rozpad fałszywej próżni: chińscy fizycy odtworzyli koniec Wszechświata w laboratorium (National Geographic)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Trudna przyszłość

Kilka rzeczy i liczb tutaj w zderzeniu fascynuje: spora i szybka skuteczność AI a niska i wolniejsza skuteczność… wykształconego człowieka. Może rozwiązaniem jest model hybrydowy? Czy bez wahania poddałbyś się badaniu przez maszynę lub algorytm?

• Sztuczna inteligencja lepsza od lekarzy na izbie przyjęć. Pracować tam jednak na razie nie będzie (pulsar)

Bezemisyjne silniki

Takie odkrycia i wynalazki niosą za soba sporo niebezpieczeństw. Czy obecni, najwięksi gracze na rynkach energetycznych, mający wpływ na całe gospodarki i państwa, będą patrzeć z założonymi rękami?

• To ma być nowy kierunek dla lotnictwa. Poznaliśmy wyniki testów silnika napędzanego bezemisyjnym paliwem (Chip)

Pytanie do czytelnika

Gdyby Konstytucja 3 Maja przetrwała i nie doszłoby do rozbiorów, to jak Waszym zdaniem wyglądałby rozwój polskiej nauki i technologii w XIX wieku – czy bylibyśmy dziś europejskim liderem rewolucji przemysłowej?

Zamieszczajcie odpowiedzi i przemyślenia w sekcji komentarzy do tego wydania newslettera.

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Podcast Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Na celowniku - słowem o bezpieczeństwie

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Jeszcze do niedawna dno oceaniczne było dla nas niemal mityczną krainą, dostępną jedynie dla nielicznych załogowych batyskafów. Wydawało się, że ogromne ciśnienie i wieczna ciemność to bariery nie do przebicia, a głębiny na zawsze pozostaną białą plamą na mapach.

Dziś jednak rozwój robotyki podwodnej i sztucznej inteligencji zaczyna rzucać światło tam, gdzie nie dociera ani jeden foton słońca. Wykorzystujemy autonomiczne pojazdy i zaawansowane sonary, by zrozumieć ekosystemy, które przeczą wszystkiemu, co wiedzieliśmy o biologii. Odkrywamy życie oparte nie na świetle, lecz na chemii, bytujące w temperaturach, które powinny je unicestwić.

To nie tylko postęp techniczny – to rewolucja w postrzeganiu granic życia. W świecie współczesnych badań to algorytmy analizujące szumy oceaniczne, a nie tylko ludzkie oko, stają się kluczem do zrozumienia procesów kształtujących klimat i geologię całej planety.

To oznacza, że nasza przyszłość zależy od tego, co znajdziemy w otchłani. Każdy zmapowany kilometr podwodnych łańcuchów górskich przybliża nas do odpowiedzi na pytanie: jak naprawdę działa Ziemia? Pierwsze precyzyjne mapy głębin już powstają, łącząc centra danych AI z najmroczniejszymi zakątkami Rowu Mariańskiego. Czy jesteśmy gotowi na to, co wyłoni się z ciemności?

W tym odcinku:

• dlaczego łatwiej nam „patrzeć w górę” niż „schodzić w dół” – paradoks obserwacji kosmosu i oceanów

• ekstremalne środowisko głębin: jak ciśnienie i brak komunikacji radiowej niszczą naszą technologię

• rewolucyjne odkrycie chemosyntezy: dlaczego życie przy kominach hydrotermalnych zmienia definicję biologii

• rola AI i autonomicznych robotów w tworzeniu mapy 3D dna oceanicznego

• ocean jako kluczowy regulator klimatu – czego wciąż nie rozumiemy w przepływie energii na Ziemi

Źródła i kontekst (wybrane):

W przygotowaniu tego odcinka korzystaliśmy z raportów oceanograficznych, publikacji z zakresu biologii morskiej oraz oficjalnych danych agencji badawczych.

Kluczowe publikacje i badania naukowe:

• Nature (badania nad ekosystemami głębinowymi i AI)

• Scientific American (analizy ekstremalnych środowisk podwodnych)

• Science (publikacje dotyczące procesów hydrotermalnych)

Instytucje i programy badawcze:

• NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration)

• National Geographic Society

• Scripps Institution of Oceanography

Literatura popularnonaukowa i analizy:

• BBC Earth / Blue Planet (dokumentacja wizualna i badawcza)

• Nature Briefing (najnowsze odkrycia z zakresu biologii morskiej)

Podcast i newsletter nauka.news

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Temat tygodnia

Kopernikit - kapsuła czasu

Czy wiedzieliście, że pod Poznaniem wciąż można znaleźć fragmenty historii sprzed miliardów lat? Naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego właśnie ogłosili szczegóły odkrycia nowego minerału w meteorycie Morasko. Nazwano go na cześć Mikołaja Kopernika.

• Kopernikit – nowy minerał z meteorytu Morasko. Odkrycie mniejsze niż ziarnko piasku (Nauka w Polsce)

Podcast nauka.news

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Popularyzacja lekiem?

Naukowcy ostrzegają, że w dobie cyfrowego szumu nikt nie jest w pełni odporny na dezinformację i manipulację. Kluczem do przetrwania staje się higiena informacyjna oraz krytyczne podejście do każdej sensacyjnej wiadomości.

• Prof. Rzymski: prędzej czy później każdy zetknie się z dezinformacją (Nauka w Polsce)

Szczepionka antystresowa

Naukowcy pracują nad biologiczną „szczepionką” na niszczycielskie skutki silnego napięcia. Zrozumienie mechanizmów rezyliencji pozwoli organizmowi neutralizować stres, zanim zdąży on wyrządzić realne szkody zdrowotne.

• Czy możemy „zaszczepić” się przeciwko stresowi? Naukowcy mają na to kilka pomysłów (National Geographic)

Liczba tygodnia: 177 (kg)

Tyle waży największy dotychczas znaleziony fragment meteorytu Morasko (odkryty w 2006 roku). Choć nowo odkryty minerał, Kopernikit, występuje w nim w ziarnach o wielkości zaledwie 0,3 mm, to właśnie te kolosalne bryły żelaza kosmicznego pochodzenia stanowią laboratorium, w którym polscy naukowcy znajdują nieznane dotąd nauce struktury krystaliczne.

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Obronna homogenizacja

W obliczu postępujących zmian klimatycznych afrykańska flora i fauna tracą swoją unikalność, upodabniając się do siebie w niepokojącym procesie homogenizacji. Zanikanie różnic między ekosystemami drastycznie obniża ich naturalną odporność.

• Ekosystemy Afryki stają się coraz bardziej podobne (Nauka w Polsce)

Komunikacja na odległość

Badania nad astrocytami rzucają nowe światło na pracę mózgu, udowadniając, że to nie neurony mają monopol na przesyłanie kluczowych informacji. Okazuje się, że te „komórki gwieździste” tworzą własną, potężną sieć komunikacyjną.

• Mózg: Nie tylko neurony ze sobą rozmawiają. Ważne komunikaty przesyłają także – nawet na duże odległości – komórki gwiaździste (pulsar)

Podcast Mikronauka

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

DNA Piastów

Debata o pochodzeniu Piastów to naukowy thriller, w którym nowoczesne sekwencjonowanie DNA ściera się z wielowiekową tradycją historyczną. Musimy porzucić proste dychotomie na rzecz złożonej, wielokulturowej mozaiki.

• Skąd pochodzą Piastowie? Historia jest drażliwa, a prosta opowieść o niej się nie broni (pulsar)

Nabytek AAN

Te unikatowe fotografie stanowią dla historyków i archiwistów bezcenne dane źródłowe, pozwalające na weryfikację faktów przy użyciu metod fotogrametrii i analizy porównawczej. To nie tylko źródło danych, ale i bolesne, wizualne świadectwo.

• Polska oczami agresorów. Do Archiwum Akt Nowych trafiły unikatowe zdjęcia z pierwszych miesięcy wojny (National Geographic)

Pseudonauka tygodnia

Lecznicza moc "kamieni z nieba"!

Wraz z doniesieniami o nowych minerałach w meteorytach, w sieci odżywają fora oferujące tzw. „wodę meteorytową” lub amulety z odłamków asteroid, które mają rzekomo leczyć wszystko – od bezsenności po nowotwory.

Fakty: Meteoryty to fascynujące obiekty badawcze, ale ich skład chemiczny (często wysoka zawartość niklu, kobaltu czy pierwiastków śladowych) może być toksyczny przy bezpośrednim kontakcie z wodą pitną lub skórą. “Energia kosmiczna” przypisywana tym skałom to czysty marketing – jedyne, co meteoryty realnie emitują, to bezcenne informacje o początkach Układu Słonecznego, a nie promieniowanie uzdrawiające.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Kwantowa astrofizyka?

Odkrycie układu o chaotycznej architekturze podważa modele, w których planety porządkują się według masy i odległości od gwiazdy. Dla astrofizyki to dowód, że grawitacyjne „przepychanki” potrafią całkowicie zburzyć teoretyczny ład.

• Kosmos znowu pomieszał półki. Ten układ planetarny wygląda jak źle ustawiony schemat (Focus)

LeopardISS

Gliwice dołączają do technologicznej ekstraklasy dzięki LeopardISS – komputerowi AI, który błyskawicznie radzi sobie z najbardziej złożonymi obliczeniami. Polska myśl techniczna może realnie konkurować z globalnymi liderami cyfrowej rewolucji.

• LeopardISS - komputer ze sztuczną inteligencją z Gliwic poradził sobie na orbicie (Nauka w Polsce / PAP)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Trudny balans

Wdrażanie biometrii to test dla algorytmów AI balansujących między skutecznością a ochroną prywatności. Plany polskiego MSWiA wymuszają rozwój systemów, które bezbłędnie przeanalizują masowe dane w czasie rzeczywistym.

• Niemcy. Czy na dworcach będą kamery rozpoznające twarz? (Deutsche Welle)

Stalowy Kręgosłup

Przełom w inżynierii mechanicznej, pozwalający na w pełni zautomatyzowane wydobycie w ekstremalnie trudnych warunkach? Napewno redefinicja standardów: zaawansowana robotyka i systemy inteligentnego sterowania zamiast ludzi.

• Chiny sięgają po ukryte skarby planety. Oto “Stalowy Kręgosłup” – maszyna, która zmieni oblicze światowego górnictwa (Focus)

Pytanie do czytelnika

"Gdybyś miał okazję nazwać nowo odkryty obiekt w kosmosie lub minerał, czy postawiłbyś na nazwisko wielkiego naukowca (jak w przypadku Kopernikitu), czy może szukałbyś inspiracji w mitologii lub popkulturze?

Zamieszczajcie Wasze kreatywne propozycje w sekcji komentarzy do tego wydania newslettera.

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Podcast Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Na celowniku - słowem o bezpieczeństwie

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Jeszcze do niedawna nasza wiedza o wnętrzu piramid opierała się na korytarzach odkrytych wieki temu. Wydawało się, że o nekropolii w Gizie wiemy już wszystko, a jedyne tajemnice, jakie pozostały, to domeny pisarzy science-fiction.

Dziś jednak rozwój technologii nieinwazyjnych zaczyna podważać te założenia. Naukowcy wykorzystują zjawiska fizyki cząstek elementarnych, takie jak detekcja mionów, pozwalając na zupełnie nowy sposób „zaglądania” do wnętrza monumentalnych konstrukcji bez naruszania ani jednego bloku kamienia.

To nie tylko postęp techniczny, ale zmiana samej natury archeologii. W świecie współczesnych badań to cząstki kosmiczne, a nie kilofy, stają się głównym narzędziem odkryć.

To oznacza, że historia może zostać napisana na nowo – bo każda nowo odkryta anomalia, jak słynny „Big Void”, zmienia nasze rozumienie inżynierii sprzed 4,5 tysiąca lat. Ale to nie jest tylko teoria.

Pierwsze precyzyjne mapy 3D i skany mionowe już powstają – łącząc laboratoria fizyki jądrowej z piaskami Egiptu. Czy stoimy u progu nowej epoki w badaniu starożytności? I co to oznacza dla naszej wiedzy o potędze ludzkiej determinacji i organizacji?

W tym odcinku:

• czym jest projekt ScanPyramids i jak „cząstki kosmiczne” prześwietlają skały

• na czym polega odkrycie „Big Void” i dlaczego wciąż nie znamy jego funkcji

• dlaczego współczesna archeologia stawia na technologię zamiast fizycznej ingerencji

• jak polscy naukowcy zmieniają naszą wiedzę o Sakkarze i Aleksandrii

• i co realne dowody logistyczne mówią nam o budowniczych piramid

Źródła i kontekst (wybrane):

W przygotowaniu tego odcinka korzystaliśmy z publikacji naukowych z zakresu egiptologii i fizyki stosowanej oraz oficjalnych komunikatów instytucji archeologicznych.

Kluczowe publikacje i badania naukowe:

• Nature

• arXiv (wyniki badań geofizycznych i detekcji mionowej)

• Journal for the History of Astronomy

Instytucje i programy badawcze:

• Egipskie Ministerstwo Starożytności

• ScanPyramids Project

• Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW (CAŚ UW)

Literatura popularnonaukowa i analizy:

• BBC News

• Nature Briefing

Podcast i newsletter nauka.news

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Temat tygodnia

Kosmiczne emocje

Interesujące spostrzeżenie. Znana niektórym tylko historycznie misja podbijania kosmosu niesie także inne doświadczenia, związane z emocjami. Podkreślić mocno należy także, że Artemis II to dopiero wstęp do tego, co ma nadejść, to może być prawdziwy, kosmiczny przełom.

• Ekspert: dzięki Artemis II młodzi ludzie mogli doświadczyć niesamowitych emocji (Nauka w Polsce)

Podcast nauka.news

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Popularyzacyjny problem

Branżowe zamknięcie nie jest niestety remedium na pseudonaukę. Jest to jednak także otwarty sygnał dla środowiska naukowego, że samo się zamyka w swych gabinetach i laboratoriach, nie komunikując światu swych badań i wyników.

• Doktor z TikToka: fajnie by było, gdyby w sieci to jednak naukowcy mówili o nauce (Nauka w Polsce)

Psychologiczne zaprzeczanie

Człowiek lubi wypierać ze swojej głowy i świadomości zagrożenia i ryzyka dla niego i najbliższych, jakie mogą się pojawić. Psychologia nazywa to zaprzeczaniem i określa jako mechanizm obronny organizmu.

• Badacz z USWPS: Polacy są nierealistycznymi optymistami wobec sztucznej inteligencji (Nauka w Polsce)

Liczba tygodnia: 200 milionów

Tyle struktur białek zostało udostępnionych przez systemy oparte na AI.

Dla porównania, przez dekady klasycznej pracy laboratoryjnej udało się poznać „zaledwie” ich kilkaset tysięcy.

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Toskaniastone

Innowacje techniczne i technologiczne pomagają naukowcom w ich odkryciach. W tym przypadku, wyniki dodatkowo pozwalają na ich praktyczne wykorzystanie i w nauce i przy realnym braku zagrożeń w transformacji energetycznej.

• Ukryty gigant pod Toskanią. Naukowcy odkryli rezerwuar magmy (National Geographic)

Zwierzęcy warsztat

Przestaje być zaskakujące, że istoty inne niż człowiek i naczelne, potrafią wykorzystywać narzędzia do swoich celów. Obserwacje naukowców stawiają ważne pytania o granicę pomiędzy instynktem a świadomością.

• Haczyk z drutu i wilczyca z liną. Narzędzia wykorzystywane w świecie zwierząt (Program 1 PR)

Podcast Mikronauka

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Rzymskie artefakty

Przez wiele miesięcy ukrywano podwodne odkrycie. Z dna jeziora archeolodzy wydobyli rzymskie artefakty, od garnków, przez inne przedmioty codziennego użytku, po broń białą. To rzuca nowe światło na pewne dotąd fakty.

• Spektakularne odkrycie pod wodą. Archeolodzy wydobyli skarb sprzed dwóch tysięcy lat (RMF24)

Zapomniane bóstwo

Egipt nigdy nie przestanie zaskakiwać, dla archeologów będzie nieskończonym terenem badań i wykopalisk. Fizyczne odkrycia ro jedno, drugie to ustalenia dot. ludzkich zachowań, w tym duchowości.

• Wykopaliska odsłoniły zapomniane bóstwo Egiptu. Archeolodzy odnaleźli świątynię ku jego czci (Focus)

Pseudonauka tygodnia

„Sztuczna inteligencja myśli, rozumie i podejmuje decyzje jak człowiek”.

Systemy AI nie posiadają świadomości ani intencji. Nie mają doświadczeń, emocji ani „wewnętrznego świata”. Generują odpowiedzi na podstawie wzorców w danych, a nie zrozumienia.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Tajemnice

Kosmos to nie tylko tajemnice o naturalnym charakterze ale także te generowane przez człowieka. Dowództwo Kosmiczne USA po latach ujawnia prawdę o obiekcie spoza naszego Układu Słonecznego.

• W 2014 roku obiekt spoza Układu Słonecznego spłonął nad Ziemią. Odtajniono archiwalne dane (National Geographic)

Teleskopy poznania

Oczywisty i bezdyskusyjny stał się wkład teleskopów kosmicznych do penetracji i poznawania rozszerzającej się wokół nas przestrzeni. Najpewniej ich ilość i rola jeszcze znacząco wzrosną.

• Teleskop Webba pomaga odróżnić planetę od gwiazdy. Nie, to nie jest oczywiste (RMF24)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Kwantowy matrix

Kolejny krok w odkrywaniu i opisywaniu kwantowego świata? Naukowcom w eksperymencie udało się przesunąć swego rodzaju granicę skali. Czy świat kwantowy będzie równoległym dla znanego nam świata klasycznego?

• To już nie atom ani mała cząsteczka. Fizycy pokazali kwantowość na znacznie większym obiekcie (Focus)

Mózgowe USB

Otwarcie bramki do łączności z mózgiem, jego naprawiania i poprawiania oraz zwiększenie możliwości poprzez połączenia z zewnętrznymi modułami? No to dorzućmy do tego AI i łączność z innymi tkankami żywymi lub syntetycznymi…

• Naukowcy drukują neurony. Te komunikują się z mózgiem w genialnym eksperymencie (Chip)

Pytanie do czytelnika

Czy zaufałbyś odkryciu naukowemu, którego nikt nie potrafi w pełni wyjaśnić, ale które działa a zostało wygenerowane przez AI?

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Na celowniku

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Jeszcze do niedawna bezpieczeństwo komunikacji opierało się na matematyce — na problemach tak złożonych, że ich rozwiązanie było praktycznie niemożliwe dla klasycznych komputerów.
Dziś jednak rozwój technologii kwantowych zaczyna podważać te założenia.

Komputery kwantowe wykorzystują zjawiska takie jak superpozycja i splątanie, pozwalając na zupełnie nowy sposób przetwarzania informacji.
To nie tylko przyspieszenie obliczeń, ale zmiana samej natury tego, czym jest informacja i jak może być przesyłana.

W świecie kwantowym sama próba obserwacji zmienia stan układu.
To oznacza, że komunikacja może stać się z definicji odporna na ukryty podsłuch — bo każda ingerencja zostawia ślad.

Ale to nie jest tylko teoria.
Pierwsze sieci kwantowe już powstają — łącząc laboratoria, miasta, a nawet całe kraje.

Czy stoimy u progu nowej epoki komunikacji?

I co to oznacza dla bezpieczeństwa danych, technologii i naszego codziennego życia?

W tym odcinku:

• czym różni się komputer kwantowy od klasycznego

• na czym polega superpozycja i splątanie

• dlaczego podsłuch w świecie kwantowym zostawia ślad

• jak powstają pierwsze sieci internetu kwantowego

• i co to zmienia dla przyszłości bezpieczeństwa informacji

Źródła i kontekst (wybrane):

W przygotowaniu tego odcinka korzystaliśmy z publikacji naukowych z zakresu informacji kwantowej oraz materiałów instytucji badawczych zajmujących się rozwojem technologii kwantowych, w tym MIT i programów europejskich.

Kluczowe publikacje i badania naukowe:

• Nature

• Nature Physics

• Scientific American

• Physical Review Letters

Instytucje i programy badawcze:

• MIT (Massachusetts Institute of Technology)

• EuroQCI (European Quantum Communication Infrastructure)

• National Quantum Initiative (USA)

• Chiński program komunikacji kwantowej (Micius)

Literatura popularnonaukowa i analizy:

• Scientific American

• MIT Technology Review

• Nature Briefing

• Physics World

Podcast i newsletter nauka.news

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Temat tygodnia

“Elitarność” modeli

Przestrzegaliśmy przed tego typu scenariuszami rozwoju AI, nie spodziewaliśmy się jednak aż tak krótkiej perspektywy czasowej. Nawet jeśli to chwyt marketingowy to jednak to nadal bardzo realny i specyficznie niebezpieczny scenariusz, na który należy nie tylko oczekiwać ale odpowiednio wcześniej się zabezpieczyć i przygotować.

• Koniec ery publicznie dostępnego AI. Nowy model od Anthropic “zbyt niebezpieczny” dla użytkowników spoza “elity” (Business Insider)

Podcast nauka.news

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Nauka i badania

To ważne, by nauka w swej “doskonałości” oddzielała się od treści populistycznych i dezinformacyjnych ale jednocześnie, by nie zamykała się na doskonalenie jakości przekazu, jego dopasowanie do odbiorcy i profesjonalną popularyzację.

• Rektor UJ: naukowcy wypowiadają się nie w oparciu o intuicję czy spekulacje, ale o badania (Nauka w Polsce)

Warunki naukowe

To niezmiernie i niezmiennie ważne, by wyniki badań były powtarzalne / odtwarzalne / replikowane. Chyba, że obalone lub zmienione zostaną dotychczasowe paradygmaty a nauka stanie się… kwantowa.

• Ponowna analiza danych naukowych może przynieść zupełnie inne wyniki (Nauka w Polsce)

Liczba tygodnia: +30%

O tyle wzrosło tempo topnienia lodowców w ostatnich latach.

Zmiana klimatu przyspiesza szybciej, niż przewidywano.

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Dłuższe życie?

Regeneracja i pełne wygojenie zamiast blizn? Odrastające i regenerujące się utracone członki ciała? Science fiction czy może jednak bardziej future science? Naukowcy zrobili pierwszy krok ku pełnej regeneracji a może i dłuższemu życiu.

• Naukowcy sprawdzają, czy można obudzić uśpioną zdolność do regeneracji tkanek u ssaków (Pulsar)

Psyjaciele

Od “małżeństwa z rozsądku” po wybitnie specyficzną relację - tak można podsumować ewolucję na linii człowiek - pies. Najlepiej rozumieją to ci, którzy mają w domu psa lub po prostu dbają o franciszkańskich braci mniejszych.

• Przyjaźń człowieka z psem trwa znacznie dłużej, niż sądzono (RMF24)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Nierówności na talerzu

Jak się okazuje, talerz od epok był wyznacznikiem społecznego statusu i efektem najróżniejszych podziałów i nierówności w społecznościach. Badania pokazują ewidentnie, kto i jaki miał dostęp do jakiego, wartościowego jedzenia.

• Kto jadł mięso, a kto rośliny? Izotopy zdradzają prawdę o menu sprzed tysiącleci (National Geographic)

Legendy miejskie

Badania archeologiczne potrafią potwierdzić historie i pokazać, że legendy miejskie nie są tylko legendami. Przekaz ustny ma swoje słabości ale czasem pozostaje jedynym kanałem komunikacji i utrwalenia często nieciekawej rzeczywistości.

• Wykopaliska w Będzinie potwierdziły wieloletnie legendy. Tunele nie były jedynie wymysłem (Focus)

Pseudonauka tygodnia

„Szybkie rozwiązania klimatyczne”.

Proste odpowiedzi na złożone problemy środowiskowe brzmią atrakcyjnie, ale rzadko działają. Im bardziej rozwiązanie wydaje się łatwe, tym większa szansa, że jest uproszczeniem.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Podbój kosmosu

Jak się podkreśla, sukces obecnej misji będzie miał realne przełożenie na kolejny etap, którym jest również załogowa misja ale już z elementem lądowania na Księżycu. Ten krok jest zaś warunkiem kolejnego etapu i lądowania już znacznie dalej…

• Polka pracująca przy misji Artemis II: to już zdecydowany sukces (Polskie Radio 24)

Niezależność i alternatywa

Przewartościowanie globalnych, geopolitycznych relacji realnie przekłada się na aktywność i przyspieszenie na różnych polach rozwoju. Powinniśmy kibicować i systemowi europejskiej nawigacji i ogólnie Europejskiej Agencji Kosmicznej.

• Europa stawia na Galileo. Pierwsze takie satelity w historii (Polskie Radio 24)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Niebezpieczne platformy

Kolejne kontrowersje dot. rozwiązań opartych o modele i asystentów AI. Tutaj nakładają się zagrożenia i ryzyka dot. nie tylko złych, niebezpiecznych warunków pracy ale i bezpieczeństwa narodowego czy wręcz i demokracji.

• Ekspert: AI może stworzyć globalną grupę ludzi pracujących w złych warunkach, bez kontroli (PAP)

Priorytety

Model biznesowy przedsięwzięcia będzie brutalnie zyskiwał jeszcze wyższy priorytet nad interesem jednostki. Fundamentalne pytanie jednak brzmi, czy to AI jest winne całej sytuacji czy człowiek, który je konkretnie projektuje i zadaniuje?

• Ekspertka: proces pogarszania się usług internetowych jest świadomie planowany przez bigtechy (PAP)

Pytanie do czytelnika

Czy większym problemem jest brak wiedzy… czy to, że ignorujemy jej konsekwencje?

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Na celowniku

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Jeszcze kilka lat temu odkrycie nowej planety poza Układem Słonecznym było wydarzeniem wymagającym lat pracy, analizy danych i zaangażowania zespołów naukowców.
Dziś ten proces zaczyna przyspieszać — i coraz częściej stoi za tym nie człowiek, a algorytm.

Algorytmy potrafią przetwarzać ogromne ilości danych z teleskopów kosmicznych, takich jak TESS czy Kepler, wychwytując sygnały, które wcześniej mogły umknąć ludzkiej uwadze. To właśnie dzięki nim naukowcy są w stanie szybciej identyfikować potencjalne egzoplanety i lepiej rozumieć ich charakterystykę.

Ale to nie jest tylko kwestia technologii. To zmiana sposobu, w jaki powstaje wiedza — i tego, czym właściwie staje się dziś nauka.
Czy wchodzimy w etap, w którym odkrycia będą w coraz większym stopniu wynikiem współpracy człowieka i maszyny?

I co to oznacza dla nas — jako obserwatorów Wszechświata?

W tym odcinku:

• jak naprawdę wykrywa się egzoplanety

• gdzie AI zaczyna widzieć więcej niż człowiek

• co to zmienia w tempie odkryć

• i dlaczego to może być dopiero początek nowego etapu nauki

Źródła i kontekst (wybrane):

W przygotowaniu tego odcinka korzystaliśmy z oficjalnych danych misji NASA TESS oraz najnowszych publikacji z The Astrophysical Journal, dotyczących wykorzystania sieci neuronowych w analizie sygnałów z głębokiego kosmosu.

Kluczowe publikacje i badania naukowe:

• The Astrophysical Journal Supplement Series — „The TESS Objects of Interest Catalog”

• Nature Astronomy

• MIT News / Kavli Institute

Misje kosmiczne i instytucje:

• NASA TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite)

• NASA Exoplanet Archive

• Hubble Space Telescope Archive

Literatura popularnonaukowa i analizy:

• Scientific American — cykl „How AI Is Revolutionizing Astronomy”

• Space.com & Universe Today

Podcast i newsletter nauka.news

Porozmawiajmy!

Pracujesz nad tematem związanym z bezpieczeństwem, technologią, informacją albo podejmowaniem decyzji w niepewności — i czujesz, że coś jest trudne do uchwycenia — możesz do mnie napisać.

Często jedna dobra rozmowa pozwala zobaczyć więcej.

Nasze projekty

Podcast i newsletter nauka.news

Mikronauka

MetaLaboratorium Weterana

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Umiędzynarodowienie

Brzmi jak oczywisty kierunek rozwoju, ale niesie też pytanie o cenę tej zmiany. Im bardziej system otwiera się na globalną konkurencję, tym mocniej widać, że stawką nie jest tylko prestiż, ale także sposób definiowania jakości badań. Warto pytać, czy wzrost standardów będzie szedł w parze ze wzrostem samodzielności.

• Prof. Szeptycki: w efekcie umiędzynarodowienia polskiej nauki wzrośnie jakość kształcenia i badań (Nauka w Polsce)

Cierpliwość

Najciekawsze odkrycia często nie polegają na stworzeniu czegoś nowego, lecz na uchwyceniu tego, co długo pozostawało poza zasięgiem narzędzi. W takich momentach nauka pokazuje, że cierpliwość bywa równie ważna jak przełom. A gdy po dekadach wreszcie coś „widać”, zmienia się nie tylko wiedza, ale i mapa pytań.

• 70 lat czekania i wreszcie ją mamy. Chemicy uchwycili brakującą cząstkę (Chip)

Liczba tygodnia: 140

Tyle startów orbitalnych w 2026 r. planują Chiny. To skala, która pokazuje, że kosmos staje się nie tylko laboratorium, ale i areną przyspieszenia strategicznego.

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Niewygodne zmiany

Kiedy badacze mówią, że zmiany klimatu widać gołym okiem, kończy się wygodny dystans między raportem a doświadczeniem. To już nie jest wyłącznie kwestia modeli i prognoz, ale obserwacji świata, który przestaje zachowywać się jak dawniej. Najtrudniejsze może być nie zrozumienie problemu, lecz przyzwyczajenie się do niego.

• Kierownik wyprawy polarnej: zmiany klimatu widać gołym okiem (Nauka w Polsce)

Człowiek zagrożeniem

Ekologia coraz częściej ujawnia się tam, gdzie najmniej chcielibyśmy ją zobaczyć: w śladach naszej codzienności, konsumpcji i turystyki. Problem polega na tym, że zanieczyszczenie nie musi wyglądać jak katastrofa, żeby było systemowe. Czasem wystarczy rajski krajobraz i toksyny, których nie widać.

• Nie uwierzysz, co turyści zostawiają po sobie w oceanie. Szokujące odkrycie na Bahamach (RMF24)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Prehistoryczny rozwój

Archeologia jest ciekawa nie tylko wtedy, gdy odkrywa coś spektakularnego, ale też wtedy, gdy komplikuje prostą opowieść o dawnych społeczeństwach. Nienaruszone kurhany to nie tylko znaleziska — to ślady hierarchii, ambicji i pamięci zapisanej w krajobrazie. Im więcej wiemy o dawnych wspólnotach, tym mniej wydają się prymitywne.

• Kurhany z Niemiec pozostałością po ludziach sprzed 4500 lat. W środku znajdowały się kosztowności wykonane z miedzi (Focus)

Tysiące lat

Historia bardzo często leży nie w podręcznikach, lecz pod wodą, w osadach, wrakach i porzuconych fragmentach infrastruktury. Takie odkrycia przypominają, że przeszłość nie znika — ona tylko zmienia medium. A każde nowe znalezisko przesuwa granicę między tym, co wiemy, a tym, co dotąd jedynie zakładaliśmy.

• Podwodne skarby Morza Egejskiego. Archeolodzy dokonali wielu odkryć (GeekWeek)

Pseudonauka tygodnia

„Im bardziej AI brzmi pewnie, tym bardziej jest wiarygodna”
To jeden z najbardziej niebezpiecznych skrótów myślowych ostatnich miesięcy. Płynność odpowiedzi bywa mylona z rzetelnością, a styl z prawdą. Tymczasem właśnie tam, gdzie forma jest najbardziej przekonująca, potrzeba największej ostrożności. Na ryzyko nadawania AI niezasłużonego autorytetu zwracają uwagę także najnowsze materiały o generatywnej sztucznej inteligencji.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Podróż po pół wieku

Powrót ludzi w okolice Księżyca ma znaczenie większe niż samo wydarzenie medialne. To sygnał, że eksploracja znów staje się projektem długiego trwania, a nie jednorazowym pokazem możliwości. Różnica jest zasadnicza: dziś mniej chodzi o flagę, a bardziej o trwałą obecność.

• Artemis II już w kosmosie: po 50 latach ludzie lecą ku Księżycowi i pobiją rekord (National Geographic)

Strategiczna eksploracja

Kosmos nie jest już wyłącznie przestrzenią badań, ale coraz wyraźniej także polem strategicznego przyspieszenia. Kiedy jedno państwo planuje dziesiątki nowych startów, trudno mówić tylko o nauce. To pokazuje, że przyszłość orbity będzie równie polityczna, jak technologiczna.

• Chiny przyspieszają podbój kosmosu. 140 startów orbitalnych w 2026 r. (WP Tech)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Pozory SI

Największy problem z AI nie polega na tym, że bywa niedokładna, lecz na tym, że potrafi brzmieć jak ktoś, komu odruchowo wierzymy. To zmienia reguły gry w świecie wiedzy, edukacji i mediów. W pewnym sensie nie testujemy już tylko modeli, ale także własną odporność na pozory kompetencji.

• AI brzmi jak ekspert, ale czy mówi prawdę? Naukowcy mają wątpliwości (GeekWeek)

AI operator

Wchodzimy w etap, w którym AI przestaje być dodatkiem do narzędzi, a zaczyna stawać się ich operatorem. To zmiana jakościowa, nie kosmetyczna. Pytanie nie brzmi już, czy technologia pomoże nam przeglądać sieć, ale czy z czasem nie zacznie robić tego zamiast nas.

• Przeglądarka z własnym operatorem. Opera Neon oddaje ster zewnętrznym AI (Chip)

Pytanie do czytelnika

Czy większym wyzwaniem naszych czasów jest zdobywanie wiedzy… czy odróżnianie tego, co prawdziwe, od tego, co tylko brzmi przekonująco?

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Udostępnij

Zostań z nami na stałe i subskrybuj podcast i newsletter nauka.news całkowicie bezpłatnie!

Zasubskrybuj teraz

Poznaj także bezpłatny projekt microlearningowy Mikronauka:

Mikronauka

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do bezpłatnej subskrypcji.

Subskrybuj, słuchaj i czytaj

Podcast i newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Rola popularyzacji

Tak, popularyzacja w świecie nauki nie może być wymuszoną aktywnością ale jednocześnie w ośrodkach decyzyjnych musi być dobrze zrozumiana rola popularyzacji i systemu profitów dla tych, którzy się jej podejmują.

• Członek zespołu doradczego MNiSW ds. popularyzacji nauki: nie chcemy zmuszać do popularyzacji (Nauka w Polsce)

Jak się uczyć?

Systemowe nieprzygotowanie nas do efektywnego uczenia się powoduje traumę wręcz na całe życie. I tak się niestety dzieje od szkoły podstawowej po same studia. Na szczęście mamy naukę o nauce, naukę o nauczaniu i nauczaniu się.

• Jak uczyć się skutecznie i zapamiętywać na dłużej? Co mówi nauka (Focus)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Popkultura dla nauki

To idealne okoliczności, by poprzez popkulturę i rozrywkę budować zainteresowanie tematami naukowymi. Stara kryminalistyczna prawda mówi, że najczęstszymi światkami zdarzeń, którzy mogą coś wnieść do śledztwa są ci w skali mikro.

• Serial kryminalny w realu. Poznaj niezwykłą rolę mchu w śledztwie FBI (RMF24)

Naturalna agresja

Z zasady przyjęliśmy, że na Ziemii nie ma bardziej agresywnego gatunku niż człowiek. Okazuje się, że wiele gatunków, w tym kolejny człekokształtny, nam bratni także wykazuje sporo agresji. Przypadek?

• Bonobo wcale nie są pacyfistami. Poziomem agresji dorównują szympansom zwyczajnym (pulsar)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Morskie ekspedycje

To bardzo ważne badania nie tylko dla historyków, pozwalające odkryć kto, kiedy i w jaki sposób się przemieszczał, doprowadzając jednocześnie do kontaktów i zderzeń międzycywilizacyjnych i międzykulturowych.

• Libia/ Pozostałości starożytnego wrakowiska odkryli polscy archeolodzy w Ptolemais (Nauka w Polsce)

Tajemnic(z)e piramidy

Historia Egiptu, faraonów i piramid fascynuje nie od wczoraj. Piramidy, które same w sobie są zagadką, generują także kolejne. W piramidzie Cheopsa są 3 znane komory, w tym jedna niedostępna dla zwiedzających a jej rola pozostaje nieznana.

• Jedyne pomieszczenie piramidy Cheopsa, do którego turyści nie mają wstępu (Onet / Wielka Historia)

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Podróż po pół wieku

Pół wieku oficjalnej przerwy, w międzyczasowie ogromny przełom i rozwój technologiczny a w kieszeniach urządzenia kilkadziesiąt razy silniejsze od tego, które wysłało pierwszego człowieka w kosmos - to tworzy tylko teorie spiskowe.

• NASA szykuje kwietniowy start pierwszej od 50 lat załogowej misji na Księżyc (Euronews)

Meteoryt w Niemczech

Meteoryt był widziany nad częścią Europy zanim spadł nad dom w Niemczech. Oczywiście jego większość spaliła się przy wejściu w ziemską atmosferę a jego mały rozmiar nie pozwalał już na jego monitorowanie.

• Meteoryt przebił dach. W domu byli ludzie (Deutsche Welle)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Dobra SI

Coraz częściej słyszymy o obawach w związku z rozwojem sztucznej inteligencji, m.in., że zabierze pracę, itd. A może warto się nad nią pochylić i zobaczyć jak może pomóc także we własnym rozwoju zawodowym, naukowym czy hobby?

• Sztuczna inteligencja może pomóc w odkryciach fizycznych (pulsar)

Samonaprawiacz

Świat kwantowy ma być tym, który pewnego dnia wywróci naszą rzeczywistość do góry nogami i oby to był pozytywny w efekcie fikołek. Narazie więcej nie wiemy niż wiemy. Amerykanie opracowali samo diagnozujący i naprawiający się komputer.

• Samonaprawiający się komputer kwantowy. Atom Computing prezentuje przełomową technologię (Chip)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Udostępnij

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie bezpłatnie!

Zasubskrybuj teraz

Poznaj także bezpłatny projekt microlearningowy Mikronauka:

Mikronauka

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio pod adresem www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Humanizacja algorytmów

Nadawanie ludzkich cech algorytmom doprowadzi do emocjonalnych zmian i ogólnej transformacji systemu wartości. Tylko (z)rozumienie, że po drugiej stronie jest algorytm zabezpiecza człowieka i jego emocje przed zagrożeniami.

• Ekspertka: uczłowieczanie chatbotów spowoduje transformację systemu wartości (Nauka w Polsce)

Neurozagrożenia

Z jednej strony fundamentalne zagrożenie dla ludzkiej prywatności, z drugiej ogromna szansa dla osób z niepełnosprawnościami. Jak zwykle w bezpieczeństwie, trudne do wyważenia szanse i zagrożenia.

• Implant czytający Twoje myśli już istnieje. Wystarczy jedno hasło z dziecięcego filmu (Focus)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Lepiej bez człowieka

Prawie 3/4 wieku znikomej lub wręcz żadnej aktywności człowieka zrobiło swoje. Delikatny ekosystem na 38. równoleżniku rozciąga się na ok. 1 000 km kwadratowych i obejmuje ok. 6 000 gatunków zwierząt, w tym ok. 100 zagrożonych.

• „Guardian”: zdemilitaryzowana strefa między Koreą Północną a Południową oazą dzikiej przyrody (Nauka w Polsce / Guardian)

Miejski kompromis

Zaczynamy rozumieć znaczenie kwietnych łąk dla lokalnych ekosystemów a jednocześnie rozumiemy też niekoniecznie w tym zbieżną różnorodność funkcji zieleni w ternach miejskich. Stąd potrzebny kompromis.

• Biolożka: im rzadziej kosimy trawniki, tym lepiej dla ekosystemu. W miastach potrzebny jednak kompromis (PAP)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Od niewolnicy po sułtankę

Trudna, niełatwa a czasem tajemnicza i kontrowersyjna historia sułtanki, nie przeszkodziła jej w działalności filantropijnej. Niezwykle interesujący jest także wątek “sułtanatu kobiet” czyli okresu ich realnego wpływu.

• Roksolana: Sułtanka z Rusi, która zmieniła oblicze Imperium Osmańskiego (BBC News Polska)

Pamięć ofiar i zbrodniarzy

W Niemczech trwa specyficzna dyskusja czy dzień pamięci ofiar powinien być obchodzony z rocznicę paktu Ribbentrop-Mołotow, gdyż zrównuje ofiary obu zbrodniarzy. A do tej pary powinien też trafić Władimir P.

• „Tagesspiegel” o sporze o rocznicę Paktu Ribbentrop-Mołotow (Deutsche Welle / Tagesspiegel)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Błysk radiowy

Badanie kosmosu to przede wszystkim zaglądanie w przeszłość. Tym razem astronomowie dotarli do następstw zdarzenia, które miało miejsce… 3 miliardy lat po Wielkich Wybuchu.

• Astronomowie wykryli najdalszy szybki błysk radiowy (Nauka w Polsce)

Pozaziemskie życie

Brytyjscy naukowcy opracowali łatwą, szybką i tanią metodę poszukiwania życia nie tylko na Marsie. Prostota rozwiązania polega na nowym, poszerzonym wykorzystaniu sprzętu będącego już na wyposażeniu sond i łazików.

• Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać (National Geographic)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Nowa komunikacja

W świecie nauki po cichu mówi się o nowym rozwiązaniu pozwalającym na przesyłanie danych z prędkością światła i to w sposób absolutnie bezpieczny. Wystarczy powiązać kubity z fotonami.

• Naukowcy splątali kubity z fotonami. Kwantowy internet czeka tuż za rogiem (Focus)

Nienaruszona fala

Niderlandzkim naukowcom udało się przeprowadzić eksperyment, w którym fala zachowuje swój kształt mimo utraty energii. ten i przyszłe eksperymenty mogą znacząco zmienić sposób przesyłania danych i sygnałów.

• Odkrycie które przewróci fizykę do góry nogami. Fale zachowujące kształt przez dziesiątki kilometrów (Focus)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Hipoteza symulacji

To kolejne doniesienia w temacie ponad 20 letniej hipotezy, mówiącej, że żyjemy w… matriksie. Hipotezy szokującej, niewygodnej na swój sposób. Czy ona będzie obalającym paradygmatem, czy to ona zostanie obalona?

• Czy świat to symulacja komputerowa? Wskazuje na to analiza grawitacji (National Geographic)

Ośrodek ESA w Polsce

Widać spory nacisk i nadzieje na powstanie w Polsce ośrodka Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Bezwzględnie jest to ogromna szansa nie tylko dla Polskiej Agencji Kosmicznej ale i dla polskiej nauki.

• Prof. Grzegorz Wrochna: warto, by Polska miała ośrodek Europejskiej Agencji Kosmicznej (Nauka w Polsce)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Bezpieczeństwo mózgu

Z mózgiem mamy dość specyficzny problem, gdyż nie sygnalizuje on w oczywisty, bólowy sposób swojej niedyspozycji. Niesie to za sobą spore ryzyka dla każdego organizmu, który nie odczytuje inaczej przesyłanych sygnałów.

• Świat staje się coraz gorętszy - jak globalne ocieplenie wpływa na nasz mózg (BBC News Polska)

Natura vs. atom

To, że meduzy są niebezpieczne dla systemów chłodzenia elektrowni atomowych to jedno, drugie to to, że eksplozja populacji meduz niestety świadczy o degradacji morskich i oceanicznych ekosystemów.

• Inwazja meduz zatrzymała atom we Francji. Drobne stworzenia pokonały najpotężniejszą technologię (Chip)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

66 lat w lodzie

Naukowcy i pracownicy Polskiej Stacji Arktycznej odkryli szczątki zaginionego w 1959 roku brytyjskiego badacza i pracownika RAF. O znalezisku ze stycznia dopiero teraz poinformowało brytyjskie BBC.

• Polacy odkryli po 66 latach zaginionego na Antarktydzie. „Bezprecedensowe" (TVP Info / BBC)

Starożytność jeszcze starsza

Niewykluczone, że 650 metrów pod wodą u wybrzeży Kuby spoczywają cywilizacyjne pozostałości, starsze od egipskich piramid o 1500 lat. Odkrycie mogłoby wywrócić naukowy stolik ze starożytnymi cywilizacjami.

• Tajemnicze podwodne miasto u wybrzeży Kuby. Struktury starsze od piramid wzbudzają kontrowersje (Chip)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Wielopokoleniowa podróż

400 letnia podróż? Brzmi abstrakcyjnie? Jak wiele rzeczy jeszcze niedawno wydawało nam się pieśnią dalekiej przyszłości? Co ciekawe, wątki takich podróży pojawiały się już w popkulturze, w tym nawet jako seriale.

• Podróż trwająca 400 lat. Tak ludzie opuszczą Układ Słoneczny? (Polskie Radio 24)

Ciecze jonowe

Czyżby naukowcy popełnili wcześniej błąd w założeniach zakładając, że życie może być tylko tam, gdzie znajduje się woda? Teraz jest mowa o “ciekłych solach”, wysoka temperatura i niskie ciśnienie mają być im niegroźne.

• „Ciekła sól” zamiast wody? Nowy trop w poszukiwaniu życia na innych planetach (Nauka w Polsce)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

CD rewolucja

Płyta CD kończy… 43 lata. Stała się ważnym punktem na osi czasu rozwoju zapisu dźwięku i danych. Zabijała kasety magnetofonowe, by później sama stać się ofiarą formatu MP3. Obecnie oś przechodzi w sinusoidę a winyle i CD swój renesans.

• Rocznica powstania płyty kompaktowej. To była rewolucja na rynku muzycznym (TVP Info)

AI projektuje antybiotyki

Mimo oczywistych ryzyk, sztuczna inteligencja może wnieść znaczący wpływ na rozwój medycyny, w tym nowoczesnych medykamentów. Biorąc pod uwagę problem z antybiotykami, rola sztucznej inteligencji może być nieoceniona.

• Sztuczna inteligencja projektuje antybiotyki na rzeżączkę i superbakterie MRSA (BBC News Polska)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Popularyzator Nauki

Niezmiernie cieszy, że popularyzacja nauki w Polsce zaczyna być naprawdę doceniana a ilość prowadzonych projektów pozwala na przeprowadzanie konkursów. Konkurs promuje wzorce i pomysły na popularyzację nauki.

• Popularyzatorzy Nauki poszukiwani; rusza XXI edycja konkursu (Nauka w Polsce)

Festiwal Nauki

Konkursy to jedno ale równie ważne są także festiwale nauki, na których odwiedzający mogą z bliska obcować z nauką, eksperymentami i ulubionymi popularyzatorami.

• Śląskie/ Tegoroczny Śląski Festiwal Nauki 6-8 grudnia (Nauka w Polsce)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Dezinformacja klimatyczna

Polityka, lobby, koncerny, Rosja - to główni gracze na dezinformacyjnej szachownicy globalnej, także w kwestii klimatu. A wszędzie chodzi o pieniądze, władzę i wpływy, nigdzie o dobro człowieka i planety.

• Politycy, koncerny naftowe i Rosja – raport wskazuje, kto stoi za dezinformacją klimatyczną (euronews)

Klimat a dzieła człowieka

Nie ulega wątpliwości, że kwestią społecznej odpowiedzialności i wyobraźni jest potrzeba analizy korelacji i wzajemnego wpływu pomiędzy naturą a wytworami ludzkiej działalności. Należy umiejętnie wyważyć oba dobra.

• Jak zmiany klimatyczne wpływają na infrastrukturę (Deutsche Welle)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Średniowieczne sensacje

W Bytomiu po raz kolejny odkryto szkielety mające setki lat a pochodzące z okresu sprzed założenia miasta. W trakcie wykopalisk odkryto także ozdoby, ceramikę i konstrukcje kamienne.

• Kości dzieci zakopane pod wejściem do kościoła. Odkryto je w Bytomiu (National Geographic / Muzeum Górnośląskie)

Był mur, upadł mur

Zarówno sam mur, jak i jego upadek, to znaczące symbole w nowoczesnej historii Europy. Symbole zdecydowanie szersze niż mogłoby się to wydawać na pierwszy rzut… myśli.

• Mur Berliński runął przez jedno nieporozumienie? Oto jak naprawdę doszło do jego upadku (National Geographic)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Ośrodek ESA w Polsce?

Premier po spotkaniu z polskim astronautą Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim, przekazał na konferencji prasowej, że Polska rozpoczyna starania o budowę na swoim terytorium ośrodka Europejskiej Agencji Kosmicznej.

• Premier: staramy się, by Europejska Agencja Kosmiczna zbudowała w Polsce swój ośrodek (Nauka w Polsce)

Wielki Atraktor

Kolosalny obiekt swoją grawitacją ma przyciągać Drogę Mleczną oraz setki innych galaktyk. Nawet teleskop Hubble’a tylko trochę pomógł NASA w obserwacji kolosa, gwiezdny pył i zakres światła widzialnego nie pomagają…

• Wielki Atraktor, czyli kosmiczny magnes, który przyciąga naszą galaktykę (Focus)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Intelektualne lenistwo

Jak bumerang wraca temat etycznego, moralnego i właściwego wykorzystania narzędzi i rozwiązań dostarczanych nam przez modele nauczania maszynowego i sztucznej inteligencji.

• Jan Kosiński: Naukowcy ryzykują intelektualne lenistwo (pulsar)

Komunikacja kwantowa

Chińscy naukowcy odnieśli kolejny sukces, przybliżając nas do realizacji koncepcji internetu kwantowego. Ewidentnie kwantowy wyścig trwa a liderzy mogą zyskać przewagę nawet strategiczną.

• Naukowcy dokonali teleportacji kwantowej! Wielki sukces potwierdzony (Chip)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Samotni popularyzatorzy

Niestety, wszyscy przytakują ale niewiele się zmienia. Zapomina się całkowicie o wsparciu popularyzatorów w ich oddolnej, misyjnej działalności. Potrzeba przetrwania danego projektu może wręcz wymusić jego komercjalizację.

• Nie lekceważmy popularyzacji (Nauka w Polsce)

Infodynamika

Informacja, elementarny składnik nauki posiada masę a cząstki informacji metadane o sobie nawzajem? Nauka jutra może wywrócić wszystko do góry nogami. Nowe teorie i hipotezy wzajemnie się potwierdzają i wskazują, że możemy żyć w symulacji.

• Informacja posiada masę? Odkrycie wspiera hipotezę symulacji (WP Tech)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Nadchodzi SynHG

Świat wcale nie otrząsnął się, nie uregulował i nie kontroluje kwestii klonowania istot żywych a Brytyjczycy chcą stworzyć syntetyczne DNA, pisząc je dla człowieka od nowa. Możliwości ale i zagrożenia niesamowite.

• Brytyjczycy tworzą sztuczne DNA, świat patrzy z niepokojem (Focus)

Wał rotorowy straszy

Potęga natury napędziła turystom niemałego stresu i zmusiła do niepotrzebnej ucieczki. Zbliżające się rzadkie zjawisko meteorologiczne zwane wałem rotorowym, zostało pomylone z nadciągającym… tsunami.

• Niezwykłe zjawisko meteorologiczne w Portugalii. Przerażeni turyści uciekali z plaży (National Geographic)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Wielka migracja

Dokładnie wszyscy mieliśmy pochodzić z Afryki. Czy jednak Czarny Ląd nie stał się drugim domem i dla niektórych tylko przystankiem na cywilizacyjnej osi czasu? Wielka migracja w wersji 2.0?

• Małpa z Arabii, czyli czy wszyscy jesteśmy Europejczykami (pulsar)

Międzykulturowe Peñico

Odkryte przez archeologów Peñico może być międzykulturowym mostem pomiędzy najstarszą cywilizacją Ameryk a kulturami późniejszymi. Interesująca jest sama struktura miasta i zaawansowane funkcje jakie pełniło.

• Niewiarygodne odkrycie w Peru. Całe miasto sprzed 3,5 tys. lat (GeekWeek)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Kosmiczna szansa

Nie zdajemy sobie sprawy jak ważny dla naszej nauki i rozwoju jest lot naszego rodaka w kosmos. To nie tylko kwestie wizerunkowe ale realne otwarcie bram do nowych platform w penetracji tego, co nieznane ale i nieuchronne zarazem.

• Ekspert: lot Polaka w kosmos to platforma startowa do dalszych działań w sektorze kosmicznym (Nauka w Polsce)

Prze-kosmiczne zdjęcia

Wydawać, by się mogło, że w dobie Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba wykonanie takich zdjęć to żaden problem. Nie uda się to jednak bez człowieka w kosmosie, podczas prób jego odkrywania i poznawania.

• Aż trudno uwierzyć, jak szczegółowe zdjęcia egzoplanety zrobili niedawno astronomowie (Chip)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Kwanty i kubity

Któryś poranek radośnie (?) nas zaskoczy, kiedy się okaże, że świat kwantowy spowodował takie cywilizacyjne i rozwojowe przyspieszenie, że nie będziemy wręcz w stanie zapanować nad tą szaloną prędkością…

• Mamy to! Rekord świata precyzji obliczeń kwantowych (Chip)

AI Future

Dzisiaj czat, jutro asystent, pojutrze mentor a potem i „idealny” towarzysz życia. To już nie pytania a stwierdzenia. Uzależnienie, nawet totalne, stanie się największym zagrożeniem, zwłaszcza w połączeniu z odpłatnym dawkowaniem…

• Sztuczna inteligencja staje się częścią naszej codzienności. Jakie zagrożenia stwarza ta technologia? (National Geographic)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Ustawowe problemy

Przykre i smutne, że mamy problem ze stworzeniem właściwej dla PAN i polskiej nauki ustawy, ustawy zasadniczej, ustawy pragmatycznej. Bolączki polskiej nauki nie od wczoraj są znane a środowisko naukowe samo je definiuje i wskazuje.

• Wiceministra nauki o ustawie o PAN: nie chcemy kolejnej burzy (Nauka w Polsce)

Systemowe problemy

To ciąg dalszy problemów i mankamentów przestarzałego i nie przystającego do realiów polskiego systemu nauki. Wszystko to nie dotyczy wyłącznie uczelni medycznych a praktycznie każdej z nauk i kierunków bez wyjątku.

• Rektorzy uczelni medycznych: obecny system ewaluacji uczelni nie promuje ani jakości, ani nauki (Nauka w Polsce)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Stalowy styropian

Sztuczna inteligencja pomogła naukowcom opracować materiał lekki jak styropian a jednocześnie trwały jak stal. Nie da się ukryć, że pierwsze zastosowania najpewniej znajdą miejsce w zbrojeniówce i systemach bezpieczeństwa.

• Materiał lekki jak styropian, wytrzymały jak stal. Naukowcy dokonali niemożliwego (Focus)

Razem dla humbaka

7 metrowy młody wieloryb został uwolniony na Bałtyku z sieci dzięki wspólnej akcji Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa, Straży Granicznej, Straży Pożarnej, WOPR, Urzędu Morskiego i pracowników Wolińskiego Parku Narodowego.

• Zachodniopomorskie/ Humbak zaplątany w sieci na Bałtyku został uwolniony (Nauka w Polsce)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Podziemne msze

Kolejne odkrycie dotyczące lokalizacji miejsc kultu i rytuałów, znajdujące się w Europie głęboko pod ziemią a służące ludziom tysiące lat temu. Ostatnio pisaliśmy o takich miejscach w Polsce i polskich… kanibalach.

• Podziemna przestrzeń służyła rytuałom. Niezwykłe odkrycie z czasów rzymskich w Hiszpanii (PAP Nauka)

Nieustraszeni chorobliwi

Szwedzcy naukowcy przeprowadzili tomografem komputerowym badania 900-1100 letnich czaszek wikingów, z których jasno wynika, że skandynawscy wojownicy mieli niemałe problemy natury zdrowotnej, przynoszące poważne konsekwencje.

• Nieznane wcześniej fakty o wikingach. Cierpieli na poważne choroby (National Geographic)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Milinowe ciała niebieskie

O supernowych, nowych gwiazdach słyszał chyba każdy. Polscy naukowcy odkryli tym czasem gwiazdy stare ale wchodzące w proces znacznego rozjaśniania, nawet miliony razy, na skutek wybuchów. Poznajcie gwiazdy milinowe.

• Polacy trochę przypadkiem dokonali niezwykłego odkrycia. Oto gwiazdy milinowe (pulsar)

Chore zdrowie

Zbyt zdrowa atmosfera jest zbyt szkodliwa. Życie i nauka pełne są paradoksów. Astronauci na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) często zapadają na różnego typu infekcje ze względu na zbyt sterylną atmosferę, w jakiej przebywają.

• Naukowcy odkryli, co szkodzi zdrowiu astronautów z ISS. Przełomowe wyniki badań (Rzeczpospolita)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

PLLuM czy plum…?

PLLuM to nie model a rodzina polskich modeli językowych. Co ciekawe, PLLuM ma znaleźć zastosowanie w administracji publicznej, co z zasady wymusi nacisk na kwestie bezpieczeństwa oraz zapewnienia ciągłości dostępu i działania.

• NASK: w modelach językowych PLLuM stawiamy na bezpieczeństwo i potrzeby polskich użytkowników (Nauka w Polsce)

Człowiek 2.0

Chińscy naukowcy na linii człowiek - maszyna a precyzyjniej mózg - komputer dokonali właśnie tego, czym się różni komunikowanie od komunikacji. Interfejs jest dwupętlowy i nieinwazyjny. Najpewniej są już dużo dalej…

• Kontrola dronem za pomocą myśli przez 6 godzin. Tak działa nowy interfejs mózg-komputer (Focus)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Generatywna stronniczość

W takich analizach i przy wyciąganiu wniosków nie można pomiąć aspektu, że sztuczna inteligencja i jej potencjalne stronniczości będą pochodną stronniczości ludzkiej. Czy sztuczna inteligencja może być inna niż ją wstępnie zaprogramujemy?

• Badacze: stronniczość generatywnej sztucznej inteligencji zagrożeniem dla wartości demokratycznych (Nauka w Polsce)

Inwestycje w przyszłość

Bez inwestowania w naukę i zabezpieczenia projektów przez służby na każdym z etapów, każda ciężka praca pójdzie na marne. Jest wola polityczna, teraz “polski świat” nauki musi ją odpowiednio wykorzystać i dać z siebie wszystko.

• Donald Tusk zapowiada wielkie inwestycje. "To będzie rok przełomu. Rekordowa kwota" (Onet)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Nieuniknione zmiany

Nieunikniona zmiana klimatu, co oczywiste przyniesie zmiany, jedni mogą skorzystać, inni stracić. Naukowcy piszą o ogromnej presji wywieranej na przyrodę, zmiany bardzo dotkliwie odczuje większość gatunków, część nie przetrwa…

• Jakie gatunki przetrwają zmianę klimatu? Najczęściej nie te, na których nam zależy (National Geographic)

Zemsta Faraona 2.0

Natura robi człowiekowi psikusa, odgrywając się. 80 lat po eksplozjach jądrowych na Saharze opad nadal się unosi i potrafi wędrować z Afryki do Europy i nie tylko gdyż materiał radioaktywny rozprzestrzenił się po całej planecie.

• Radioaktywna niespodzianka z Sahary trafia do Europy. Naukowcy dotarli do źródła (Chip)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

“Nasi” kanibale

Panujący stereotyp kojarzy nam kanibalizm z Afryką, tą dziką a tutaj taka niespodzianka z terenu dzisiejszej Małopolski a dotycząca kultury magdaleńskiej. Znaków zapytania jednak tyle, co w dobrym kryminale.

• Kanibalizm w Jaskini Maszyckiej: demonstracja siły i kontroli (pulsar)

Prehistoryczne metro

Komary z londyńskiego metra wcale nie są efektem ewolucji związanej z rozwojem miast i transportu masowego a pochodzą ze starożytnego Egiptu. Pojawić się miały pomiędzy 2 a 10 tys. lat temu.

• Komary mutanty z londyńskiego metra mają starożytne pochodzenie. Ich kolebką jest Bliski Wschód (National Geographic)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Niesymetryczne bieguny

O przemieszczaniu się biegunów magnetycznych słyszeli chyba wszyscy. Ale czy wszyscy mamy świadomość, że jeden z nich przyspieszył a wzajemne przemieszczenie wcale nie jest symetryczne?

• Dlaczego bieguny magnetyczne Ziemi wędrują? (RMF24)

Ciemna materia

Polacy, nie gęsi, swoich autorów w “Nature” mają! Polscy astronomowie opracowali teorię dotyczącą ciemnej materii i jej pochodzenia od pierwotnych czarnych dziur. I tak największa zagadka kosmosu dzięki polskim naukowcom trafiła na łamy “Nature”.

• Polscy naukowcy obalili sensacyjną hipotezę. Pomogły obserwacje 80 mln gwiazd (National Geographic)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

Polskie kwanty

Bardzo dobrze, że mamy takie ambicje. Bez własnego komputera kwantowego nie wejdziemy w odpowiednim czasie w Internet kwantowy. Technologia i rozwój to przede wszystkim przewaga a potem dopiero współpraca.

• Powstaje prototyp infrastruktury komputera kwantowego na bazie jonów wapnia (Nauka w Polsce)

Chiński rozmach

Chińscy naukowcy postawili zderzyć się z jednym z najbardziej znanych paradoksów fizyki kwantowej. W efekcie eksperymentu zmierzyli impuls światła w 37 wymiarach. Wnioski z badań mogą mieć wpływ na dalszy rozwój technologii kwantowych.

• Zmierzyli światło w 37 wymiarach! Zadziwiający wynik eksperymentu (Focus)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.

Nauka

wiedza | rozwój | popularyzacja

Naukowa prezydencja

Polska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej to nie tylko polityczne i pragmatyczne szanse, wyzwania i obowiązki, to także priorytety - zarówno resortu, jak i całego sektora - nauki i szkolnictwa wyższego.

• Priorytety resortu nauki w ramach prezydencji: otwartość, włączanie, społeczny wymiar kształcenia (Nauka w Polsce)

Neurofeedback czyli rzeźbienie mózgu

Chcemy tego czy nie, przyjdzie ten - o ile już nie przyszedł - że dane i umiejętności do mózgu będziemy wgrywać. Następstwem będzie pytanie czy będzie to potrzebne, bo jaka będzie rola człowieka w pewnych procesach?

• Nauka bez uczenia się? To nie sci-fi, a nowe odkrycie (Rzeczpospolita)

Natura

środowisko | przyroda | ekosystem

Zamarznięte wulkany

Obawiamy się prehistorycznych wirusów ukrytych pod lodem a pod zmarzliną skrywać się może nawet 100 wulkanów. Do erupcji może dochodzić pod lodem co będzie powodowało dodatkowe sprzężenie zwrotne…

• Topniejący lód na Antarktydzie to poważne zagrożenie. Wybuchnąć może 100 ukrytych pod lodem wulkanów (Focus)

Natura vs. człowiek

Natura, w tym zwierzęta niestety często płacą najwyższą cenę za kontakt z człowiekiem, kontakt niekoniecznie z własnej inicjatywy i niekoniecznie kontrolowany czy miły. Przy okazji, jest petycja do podpisania.

• "Fajerwerki mogą mieć długofalowy wpływ na przeżywalność ptaków" (PAP)

• Ptak umarł, bo stresowali go turyści? Sprawa nie jest zero-jedynkowa (Zielona Interia)

Historia

cywilizacje | dzieje | zdarzenia

Czas ujemny, ujemna historia?

Mechanika kwantowa pomaga w obalaniu traktowania pojęcia “czas ujemny” jako teoretycznej ciekawostki. Czy doprowadzi to do zjawiska odwróconej historii? I znowu te kwanty…

• „Czas ujemny” istnieje. Nowe badania podważają intuicyjne pojmowanie świata (Wprost / NDTV)

Wirtualny Platon

Naukowcy z AGH stworzyli projekt The Cave wykorzystujący VR, nawiązujący do platońskiej wizji postrzegania rzeczywistości a raczej wątpliwości co do jej prawdziwości… Filozofia wchodzi na nowe tory.

• Platońska jaskinia wirtualnie urealniona (AGH Nauka)

Dziękujemy za Twoje zainteresowanie newsletterem nauka.news! Zostaw swój e-mail i bądź zawsze na bieżąco.

Kosmos

eksploracja | odkrycia | podróże

Spektroskopowe badania

O astronomii można powiedzieć wiele, pewnym jest jej dynamika oraz to, że Internet i media społecznościowe dają możliwość typowo naukowego - również dynamicznego - dyskursu i priorytetyzacji a przede wszystkim weryfikacji wyników badań.

• JUMBOs: sygnał astronomicznego nowego otwarcia czy tylko informacyjny szum (pulsar)

Natowski kosmointernet

Idea podwójnie słuszna, gdyż nakłada się na to także newralgiczność - w tym brak ochrony - podwodnej infrastruktury. Teraz bardziej zrozumiałe są teraz rosyjskie zapędy umieszczenia broni jądrowej w przestrzeni kosmicznej.

• NATO chce zbudować system internetu satelitarnego, by uniezależnić się od Elona Muska (National Geographic / IFLScience)

Technologia

sztuczna inteligencja | rozwój | social media

(Nie)bezpieczna jonizacja

Na Politechnice Lubelskiej powstaje dron bez klasycznego silnika i skrzydeł. O wykorzystaniu militarnym nie trzeba nawet wspominać. Ważne, by wsparto ten projekt i uzyskano w końcu narodową przewagę technologiczną.

• Bezszelestny dron z Politechniki Lubelskiej? (TVP Lublin)

Świadomość rozszerzona

Szaleństwo czy naukowe metody zbadania naszej świadomości? Naukowcy widzą szansę w penetracji ludzkiej świadomości, łącząc ją z komputerem kwantowym. Bezsprzecznie, wszystko co kwantowe wydaje się naszą nieuniknioną przyszłością.

• Naukowcy chcą rozszerzyć ludzką świadomość. Szalony plan zakłada udział komputerów kwantowych (Focus)

Future Affairs

W wielojęzycznym projekcie Future Affairs rozmowa video z Jarosławem Juszkiewiczem, polskim głosem Google Maps i rzecznikiem prasowym Planetarium Śląskiego. Jeśli nie chcecie niczego przegapić, subskrybujcie poniższy kanał:

• @ArturDubiel (YouTube)

Dziękujemy za czytanie nauka.news. Ten wpis jest publiczny więc możesz go udostępnić w mediach społecznościowych.

Share

Zostań z nami na stałe i subskrybuj newsletter nauka.news całkowicie za darmo!

Doceniasz projekt?

Polub, skomentuj, podaj dalej!

Coś Cię zaintrygowało, nie zgadzasz się z czymś, czegoś zabrakło? Polub wpis, zasugeruj materiał, pozostaw swój komentarz poniżej, udostępnij w mediach społecznościowych, daj szansę innym i namów do subskrypcji.

Subskrybuj i czytaj

Newsletter (popularno)naukowy nauka.news dostępny jest w aplikacji Substack oraz bezpośrednio na stronie www.nauka.news.